Mide Ülseri, polietiolojili nüks eden kronik bir hastalıktır. Dünya üzerinde mide ülseri hastalığı bulunmayan bir bölgeye rastlanmamıştır. 1900–1955 yılları arasında bu hastalığın ABD’deki insidans ve prevalansının yüksek olduğu bildirilmiştir. Sadece ABD’de 20 milyon kişinin ülser hastası olduğu ve her yıl 6 bin kişinin ülser komplikasyonları sonucunda hayatlarını kaybettikleri rapor edilmiştir. Bu değerleri ülkemize uygulayacak olursak Türkiye’de her yıl 100.000 yeni hasta ve 1 milyona yakın nüks olabileceği düşünülebilir. Ülsere yakalanma riski bir yıl içinde % 1,8 iken (1), bir ömür boyu yakalanma riski erkekler için % 11-14, kadınlar için ise % 8-11 oranındadır (2).

Dünya üzerindeki tüm toplumlarda halen en çok iş gücü ve maddi kayıplara neden olan hastalıkların başında gelen mide ülserinin tarihçesi çok eskilere dayanmaktadır. Nitekim Mısır firavunlarının mumyalarında yapılan araştırmalarda ölüm nedeni olduğu tahmin edilen ülser bulguları saptanmıştır. İlk 1586’da İtalyan Marcellus Donatus mide ülseri ve 1688’de Johannes von Murault duodenal ülseri tarif ederken, 1799’da Matthew Baillie ilk olarak ülser hastalığı ve kliniğini açıklamıştır. Hastalığın mortalitesi düşük olmasına rağmen nüks oranlarının yüksek olması, uzun süreli bir hastalık olması ve bazen ömür boyu sürebilecek ilaç desteği gerektirmesi bu hastalığın önemini artırmaktadır.

Ülser tanısı ile yılda 200 bin kişi hastaneye yatmakta ve 3 milyon kişi polikliniğe başvurmaktadır. Ülke için bu hastalığın maliyeti 4 milyar doları bulmaktadır (1, 2). Ülser tedavisinde kullanılan ilaç sayısının fazla olmasına rağmen, ülser tedavisinde her zaman istenilen etkiyi elde etmek mümkün olmamaktadır. Bu durum ülserin polietiyolojik bir hastalık olduğunu ortaya koyar ve ülser tedavisinin nedene yönelik olmasının gerektiğini gösterir. Bazen ülser tedavisi ilaçların yan etkileri nedeniyle de kısıtlanmaktadır. Ülser tedavisi henüz gelişmekte olan tıbbın önemli sorunlarından biri olarak karşımıza çıkmakta ve ülserin kalıcı tedavisine yönelik birçok çalışmalar yapılmaktadır.

Ülser hastalığının uzun yıllardan beri bilinmesine rağmen, nedeni hakkındaki fikirler her geçen yılda değişiklikler göstermektedir. Hastaların yaklaşık % 60-80’inde ülser oluşturan faktör bilinmemektedir (3). Mide ülserin oluşmasında agresif ve koruyucu faktörler arasındaki dengenin bozulmasının rolü olduğu savunulmaktadır. İlaç, alkol kullanımı ve stres en fazla ülsere yol açan agresif faktörlerdendir (4, 5). Araştırmalar çeşitli nedenlerle uzun süre İlaç kullananlarda gastroduodenal hasarın ortaya çıktığını göstermiştir (6). İlaçlardan özellikle de indometazin hayvanlarda deneysel ülser modeli oluşturmak amacıyla kullanılmaktadır (7). Ülser riskini artıran birçok faktörler arasında alkolün de yer aldığı bilinmektedir. Alkol de hayvanlarda ülser modeli oluşturmak için kullanılmaktadır (8-10). Birçok deneysel araştırmalar, stresin ülser riskini artıran önemli faktörlerden olduğunu ve ülser modeli oluşturmak için kullanıldığını göstermiştir (11-13). Stresle karşılaşan normal insanlarda gastroduodenal hasarın %29,6 oranında görülmesi ve duyarlı insanlarda bu oranın % 80’in üstüne çıkması ülser oluşmasında stresin önemli faktör olduğunu ortaya koyar (4).

Bu girişin kalanını oku »